Gezegende Distel (Cnicus benedictus L.)

Let op: opent in een nieuw venster PDFAfdrukkenE-mail

Inhoud: * Historiek
* Plantenprofiel * Bloeitijd * Voorkomen
* Gebruikte delen * Inhoudsstoffen * Werking
* Indicaties * Contra-Indicaties * Bijwerkingen
* Interacties * Doseringen * Synergie
Gezegende Distel
Gezegende Distel (Cnicus benedictus L.)
Familie > Wilde Planten > Composietenfamilie

Historiek

De Cnicus benedictus of gezegende distel wordt ook wel Benediktenkruid genoemd. Niettegenstaade dit kruid zowel in het Midden-Oosten en rond bepaalde delen van de Middellandse zee gekend was (o.a. zelfs Zuid Frankrijk en Portugal) werd het pas in de 15e eeuw vanuit India overgebracht naar Europa. Dat gebeurde toen als specerij en tot op heden is de gezegende distel nog steeds het enige specerijkruid in zijn familie.

In zijn "Materia Medica" bericht Dioscorides over de spijsverteringsbevorderende werking en beveelt het ook aan bij maagproblemen. Hij beweerde ook dat de heilige distel gebochelde mensen van hun bult zou afhelpen en... “Slechts ezels laten distels aan ezels over, hoewel het in hun eigen belang zou zijn die ook te gebruiken” (en blijkbaar zijn ezels dol op dit kruid!).

In Europa duurt het tot de 15 de eeuw vooraleer het kruid weer opduikt in de Herbaria en de recepturen omdat men het kruid moeilijk van dde andere distelachtigen kon onderscheiden.

Het kruid werd bekend voor zijn helende karakteristieken. Het werkt aansterkend, antiseptisch, koortswerend, spijsvertering bevorderend, urine-afdrijvend en bloedzuiverend. Ook scheen het mensen van migraine af helpen, van hart- en leveraandoeningen en zelfs van kanker.

De gezegende distel werd voor deze algemene genezende werking dan ook "de toevlucht voor de zieken", "de schatkist der armen" en "vaders panacee" genoemd. Zelfs als voorbehoedsmiddel werd het gebruikt.

In Duitsland (Mainz) verscheen in 1485 het "Gart der Gesundheit", het eerste grote Duitse kruidenboek dat met veel afbeeldingen versiert was. Daarin kan men lezen dat Galenus in het 6 de boek "over de eenvoudige geneesmiddelen" (simplicium pharmacarum) in het hoofdstuk "Cardus Benedictus" zegt dat de natuur van dit kruid de verstopte organen opent, doordringt en de urineafvoer stimuleert.

In de 16 de eeuw brengt het "Kräuterbuch" van Adam Lonitzer  een uitvoerig artikel van de "cardobenedikt", zoals de plant na die tijd dikwijls genoemd werd. De kloostergeneeskunde klasseerde het kruid als verwarmend met als voornaamste werking: de spijsvertering bevorderend.

In het kruidenboek van Jakobus Tabernaemontanus (1731) staat vermeld: "Matthiolus schrijft dat er nauwelijks een beter geneesmiddel bestaat tegen kanker en andere rottende aandoeningen dan de Cardobenedikt. Hij vertelt van een vrouw waarvan de borst tot op het bot weggevreten was door rottende kanker en die weer genezen werd door een afkooksel van het kruid te gebruiken om de wonde daarmee uit te wassen en het gedroogde poeder om daarna in de open wonde te strooien!"

De aftreksels zijn bitter en werden opgezoet met wijn of suiker wat een heerlijke combinatie was. De gezegende distel werd dan ook populair als "bitter" tonic drankje en andere drankjes om eetlust en vertering te bevorderen.

De Cnicus benedictus heeft zijn naam gezegende distel waarschijnlijk beschouwd werd als tegengif bij de beet van giftige wezens. Sommigen menen ook dat het zijn vreemde schoonheid is. Zoals alle distels is het kruid in de astrologie in eerste instantie een mars-kruid regerend over de gal.

In de schaduw van de gezegende distel was er ook nog de Mariadistel. Deze is nu een van de belangrijkste geneeskruiden voor de lever geworden.

Zoals alle distels behoorde deze plant in de astrologie tot de oorlogzuchtige mars, omwille van zijn stekelige aard, die in het menselijke lichaam over de gal zou regeren. De rode steel en krans zouden dan weer een werking aantonen op het bloed en het geel zou wijzen op de zon en jupiter met een bittere werking (bitterstoffen).

 

Plantenprofiel

Het echte Benediktenkruid behoort tot de familie van de Asteraceae.

Deze éénjarige plant wordt 30 à 50 cm hoog.

  • het is een echte distelsoort waarvan de vijfkantige stengel roodachtig is net als de schijnkrans rond het gele hart van de bloem.
  • een spinwebachtige beharing op het blad (kleverig blad) dat op een punt uitloopt en waaraan aan de zijkanten stekels staan.
  • de middelste bladeren zijn zittend of stengelomvattend.
  • de nerven op het blad zijn goed zichtbaar.
  • de gesloten knop is omgeven door een tal van schutbladeren
  • de meeldraden zijn veeltallig en meestal rood-geel gestreept (opmerkelijk bij deze plant)
  • de zaden zijn langwerpig, bruin ( tot 1 cm lang) en gemakkelijk te hanteren.

Kan in het voorjaar direkt ter plaatse gezaaid worden op een afstand van minstens 30 cm, de bladeren worden niet zo groot als bij veel andere distels.

De zaden kunnen ook voorgekweekt worden, in turfpotten, en daarna uitgeplant.

 

Bloeitijd

van juni tot september; wordt geoogst tijdens de bloeitijd en het kruid heeft een bittere smaak.

 

Voorkomen

De plant komt uit het Middelandse-Zee gebied en wordt vandaag de dag nog gekweekt in oa. Duitsland, Italië en Spanje.

 

Gebruikte delen

Herba Benidicti (bovengronds gedeelte van het kruid).

 

Inhoudsstoffen

Cnici benedicti herba kreeg een positieve monografie van de Kommissie E voor gebrek aan eetlust en dyspepsie.

  • bitterstoffen (bitterwaarde 800): 0,25% sesquiterpeenlactonen waaronder Cnicine
  • 0,3% etherische olie met terpenen
  • flavonoïden (bvb luteoline)
  • pentacyclische triterpenen
  • bitter smakende lignanen  bvb arctigenine
  • phytosterolen
  • mineraalzouten

 

Werking

Bij onderzoek op laboratorium ratten, bleken alle delen van de plant een positieve werking op tumoren te hebben, alsook een afremmende werking op het HIV-virus. Het actieve bestanddeel Cnicine geeft verkoeling bij ontstekingen, werkt anti-microbieel en antiviraal (mede door de zweetdrijvende werking), vermindert vochtretentie en heeft een bloedzuiverende werking waardoor het kan gebruikt worden bij reumatische aandoeningen.

Het kruid zou ook waardevol zijn bij het herstel van bronchitis, verkoudheden en koortsen! Sommige auteurs beschouwen het als een versterkend en opwekkend middel bij neurasthenie (zenuwzwakte) en anemie (bloedarmoede).

Het kruid is een mild aromatisch amarum.

 

  • het bevorderd de speekselsecretie, eetlustbevorderend
  • maagversterkend, galdrijvend (cholagogum), algemeen digestivum en carminativum (windverdrijvend)
Verder is het een populair ingrediënt in likeuren en apiritieven.

 

Samen met venkel en brandnetel zijn fenegriek en gezegende distel kruiden die de lactatie zouden bevorderen.

 

"Two herbal treatments that seem to increase the milk supply are fenugreek and blessed thistle, in the following dosages:

Fenugreek and blessed thistle work quickly. You will usually notice a difference within 12- 24 hours of starting taking them."

 

  • Fenugreek (het poeder):

 

3 capsules 3 times a day

 

  • Blessed Thistle (als thee van het kruid of in gelul-vorm van het gedroogde kruid in poeder)

 

3 capsules 3 times a day, or 20 drops of the tincture 3 times a day

Zie http://canadianbreastfeedingfoundation.org/induced/herbs.shtml

 

 

Indicaties

  • dyspeptische klachten
  • indigestie
  • flatulentie
  • droge mond
  • verminderde eetlust
  • vet-vertering stoornissen
  • Roemheld-syndroom (schijn-hartklachten door onder meer gasvorming)
  • verder nog artritis, bacteriële infecties, darm- en leverproblemen, slijmvliesontsteking, oedemen
  • adjuvans bij de behandeling van kanker
  • sommige auteurs melden maag-darmontstekingen, constipatie, diarree, kolieken, zwangerschapsbraken
  • adjuvans bij maagpijn, aambeien
  • in de volksgeneeskunde: bij koorts, verkoudheden, grieperige toestanden, gangreen, zure oprispingen, onregelmatige menstruatie, wonden en ulceraties (in tijden van pest was het een hulpverlenend weldadig kruid)

 

Contra-indicaties

Allergie aan de composietenfamilie

Maagzweren (niet in hoge dosis gebruiken want kan irriterend werken)

Sommige auteurs raden het gebruik af tijdens de zwangerschap

Geen verder gekende

 

Bijwerkingen

Allergische reacties

Braakneigingen zijn mogelijk bij een dosis hoger dan 5g (in thee).

 

Interacties

Geen gekende

 

Doseringen

Inwendig:

 

  • voor de 2 grote maaltijden, een infuus van 5g kruid overgieten met heet water en 10' afgedekt laten trekken
  • als aperitivum: 1 à 2g poeder
  • 3x/ dag 30 dr moedertinctuur
  • andere toepassingen: 1,5g per tas kokend water als infuus voor wikkels en compressen (bvb op wonden)

 

Uitwendig:

 

  • voor wondspoeling, wikkels of compressen met een infuus of de verdunde tinctuur van het kruid.

 

 

PREPARAAT (inwendig):

CARVOMIN DRUPPELS (met engelwortel en pepermunt)

 

Synergie

Als vervanging van één van deze kruiden of samen:

 

  • met komijn (zaad), venkel (zaad), pepermunt (blad), duizendblad (kruid) in een carminatieve, mild laxerende galthee (resp. 10/20/30/40 g).
  • met paardebloemwortel, pepermuntblad, duizendblad (kruid) en stinkende gouwe bij lever en gal aandoeningen (resp. 40/30/20/10 g).
  • met artisjokblad, mariadistelzaad, duizendbladkruid, venkelzaad, zoethoutwortel, en pepermuntblad in gelijke delen als leverthee.
RP/
FUMARIAE HERBA 30G
MENTHAE PIPERITA FOLIUM 30G
CURCUMAE RIHZOMA 10G
CNICI BENEDICTI HERBA 10G
M.f.spec.D.S. 1theelepel kruid voor één tas kokend water als thee, 2 à 3 tassen/ dag.

 

 

BIJKOMENDE INFORMATIE:

Uit het Cruijdeboeck van Dodoens uit 1554

Natuere

Cardobenedictus es werm ende drooghe van natueren.

Cracht ende werckinghe

A   Cardobenedictus is spijse oft dranck inghenomen verdrijft die groote pijne ende swijmelinge in dat hooft/ sterckt die memorie/ ende es seer goet tsegen die doofheyt gebruyckt.

 

B   Cardusbenedictus in wijn ghesoden ende al werm ghedroncken/ gheneest dat crimpsel van den buyck/ doet sweeten/ die urine lossen ende dat graveel rijsen. Ende verweckt die natuerlijcke cranckheyt van den vrouwen.

 

C   Die selve wijn daer Cardobenedictus in ghesoden es/ suyvert die vervuylde maghe ende es goet tseghen die vierdedaechse cortse ghedroncken.

 

D   Tpoeder van Cardobenedictus met wijn inghenomen verteert die coude fluymen die in die maghe sijn/ ende doet die rijpen/ ruymen ende lossen die op die borste gheresen sijn/ ende ruymt mits dyen die borste/ ende maeckt langhen adem.

 

E   Item Cardusbenedictus in der selver manieren ghebruyckt es oock seer goet den ghenen die uutdrooghen/ ende op die longhene ghequetst sijn.

 

F   Een notscale van desen poeder van Cardobenedictus met wijn ingenomen es seer goet tseghen die haestighe sieckte/ alzoo dat die ghene die dese sieckte hebben eest dat sy binnen xxiiii.uren dit poeder in deser manieren in nemen/ ende daer mede sweeten/ terstont verlost worden. Tselve doet oock die wijn daer dit cruyt in ghesoden es/ binnen die ierste xxiiii.uren ghedroncken.

 

G   Cardusbenedictus in alle manieren oft tsap daer af inghenomen es seer goet tseghen alle fenijn ende verghiftheyt/ alzoo dat die eenich fenijn in heeft daer af niet en kan bescadicht worden/ eest dat hy daer naer Cardobenedictus inneempt/ alsmen aen twee ionghe persoonen by sekere experientie bevonden heeft/ diemen met gheen Teriakel ghehelpen en koste/ die met Cardobenedictus ghenesen sijn gheweest/ ghelijck Hieronymus Bock scrijft.

 

H   Tsap oft dwater van Cardobenedictus doet die roodicheyt ende dat smerten van den ooghen vergaen daer in ghedruypt.

 

I   Cardobenedictus gruen ghestooten es goet gheleyt op alle heete vierige gheswillen/ op dwilt vier ende sonderlinghe op die pestilentiale cortsen. Ende op alle beten ende steken van den serpenten ende van alle fenijnnighe ghedierten.

 

 

De gezegende distel maakt ook deel uit van het veel besproken kruidenmengsel: de Canadian Essence:

Welke kruiden zitten er nu in het theemengsel van de Ojibwa-indianen? Het gaat om de volgende acht planten:

Grote klit of klis (Arctium lappa)

Schapezuring (Rumex acetosella)

Rode iep (Ulmus rubra, syn. Ulmus fulva)

Russische rabarber (Rheum palmatum)

Witte waterkers (Rorippa nasturtium-aquaticum, syn. Nasturtium officinale)

Bruinalg (Laminaria digitata)

Gezegende distel (Cnicus benedictus, syn. Carduus benedictus)

Rode klaver [bloemen] (Trifolium pratense)

 

Op basis van vele onderzoeken wordt geconstateerd dat het kruidenmengsel de volgende werking heeft:

 

  • bevordert de eetlust
  • pijnstillend en energie opbouwend
  • remmende werking op de groei van tumoren
  • verbetert de slaap
  • rustgevend
  • verschaft een gevoel van welbevinden
  • levensverlengend
  • reinigend en ontgiftend
  • stimuleert de spijsvertering
  • immuunsysteem ondersteunend

 

Dr. Brusch vervolgt het onderzoek naar de mogelijke toepassingen van de achtkruiden formule. In zijn kliniek worden patiënten met de thee behandeld.

 

 

 

 

Literatuurlijst en Referenties * Top